Terapia rodzin jest taką formą terapii, w której udział bierze najczęsciej cała rodzina. Wynika to z założenia, iż rodzina tworzy pewien system, w którym poszczególni członkowie pozostają ze sobą we wzajemnych relacjach i wzajemnie na siebie oddziałują. Problemy jednego z domowników wpływają na cały system rodzinny, ale i system rodzinny wpływa na powstawanie zaburzenia. Dlatego przy rozwiązaniu trudnosci bardzo ważnymi "sojusznikami" i "ekspertami" stają się domownicy, jak również inne osoby bliskie i ważne dla rodziny.
Postęp we współczesnej psychologii spowodował, iż nagminnie nadużywa się okreslenia systemowy opisując różnego rodzaju pomoc psychologiczną skierowaną na rodzinę. Przyjmując taki stan rzeczy dokonano pewnego podziału koncepcji dotyczących niniejszego zagadnienia i na jego podstawie wyodrębniono trzy następujące grupy koncepcji terapii rodzin:
a. Nowa szkoła ontologiczno - epistemologiczna według której rodzina traktowana jest jako zdefiniowany przez jej członków system, który może mieć w mniejszym lub też większym stopniu wspólną mapę czy wersję obecnych i minionych zdarzeń rodzinnych; w takim ujęciu jako podstawę wszelkich działań wymienia się dialog między poszczególnymi członkami rodziny; modele pracy terapeutycznej z rodziną na bazie dialogu wypracował między innymi L.Boscolo i G. Cechini;
b. Klasyczna systemowa terapia rodzin - w terapii uczestniczy cała rodzina, a terapeuta pełni rolę eksperta, odkrywającego przed członkami rodziny, dzięki pytaniom o charakterze cyrkularnym, podstawowe reguły jej funkcjonowania; rodzina ma okazję dowiedzieć się jakie zyski i jakie straty zyskuje z zaburzeń manifestowanych przez jednego z jej członków;
c. Terapia i edukacja rodzinna stosowana głównie w przypadku wyraznych dysfunkcji w rodzinie.
Podstawą do budowy teorii terapii rodzin stanowią dwa typy pytań: po pierwsze jaka jest rodzina, po drugie co jest rodziną. Współczesne ujęcie teorii terapii rodzinnej są często okreslane mianem terapią rodzin II rzędu. Funkcjonalnosć lub dysfunkcjonalnosć rodziny przejawia się w tym w jaki sposób jej członkowie radzą sobie ze zmianami wynikającymi zarówno z naturalnych zjawisk występujących w obrębie samej rodziny jak i pojawiających się z zewnątrz sytuacji trudnych.
"Rodzina, w klasycznej systemowej terapii rodzin, jest traktowana jako otwarty, samoregulujący się system, pozostający w relacjach wymiany energii i informacji z innymi systemami. Wszystkie zachowania jego członków są traktowane jako przejawy komunikowania się. System ten charakteryzuje się okresloną strukturą wzorców relacji i komunikacji, która funkcjonuje zgodnie z ustalonymi w konkretnej rodzinie ogólnymi regułami. W całym cyklu życia rodziny, po¬między jej członkami toczy się nieustająco swoista gra rodzinna, której celem jest zaspokojenie różnych potrzeb i pragnień jej członków."
Każda z osób uczestnicząca w tej grze próbuje na swój sposób kontrolować zasady gry. W czasie odgrywania ról przez poszczególne osoby z danej rodziny, mogą powstać pewne dysfunkcje polegające na eliminowaniu wszelkich prób ustalenia hierarchii.
W rodzina dysfunkcyjnych do jakich zalicza się między innymi rodzinę dotkniętą przemocą pojawia się wówczas równie często dysfunkcja w sposobach komunikowania się między poszczególnymi członkami rodziny. Niniejsza tabela prezentuje możliwe powstałe dysfunkcje w tym zakresie.